Чура авылы китапханәсендә узган бу кичә — чыннан да, тугрылык үрнәге булды.
Бердәмлектә — көч
Чура авылы китапханәсендә узган «Тормыш матур, бердәм булганда!» кичәсе Халыклар бердәмлеге елының иң якты бизәгенә әйләнде. Бу гадәти тамаша гына түгел, ә төрле милләт вәкилләренең уртак язмышына тиң хисле дә, шатлыклы да бер мизгел иде. Кичәдә шагыйрь рухы, буыннар сагышы һәм татулыкның тере мисалы бербөтенгә әверелде.
Нәкъ менә шул рухны җанландырып, сәхнә утлары кабыну белән тамашачыларны биек ярларыннан ашып аккан Иделгә алып кереп киттеләр. Алып баручының сүзләрендә ясалма төс чыгару юк, анда бары тик хакыйкать кенә яңгырады: безнең ил — ул дистәләгән телдә сөйләшүче, төрле дин тотучы зур бер гаилә. Рус һәм татар, мари һәм удмурт, керәшен һәм башкалар. Аларның һәркайсының үз бишеге, үз моңы.
Ләкин Ватан төшенчәсе — уртак. Ул балачактан, туган нигез туфрагыннан башлана. Нәкъ менә шушы милли төрлелек, бу бизәкләр байлыгы — Кукмара туфрагының иң кадерле хәзинәсе. Шул мирас сәхнәдә яшәү сулышы алды, тамашаның йөрәгенә үтеп, һәр күңелне тылсымлы дулкыннарга чумдырды.
Габдулла Тукайның 140 еллыгы уңаеннан сәхнәгә урман ияләре — Шүрәле, Су анасы, Кәҗә белән Сарык аяк басты. Әмма бу юлы алар усал да, куркыныч та түгел иде. Алар — бераз онытылучан, тормыш мәшәкатенә күмелеп, әкиятне искә төшерергә тилмерүче гап-гади кунаклар. Күпләрнең күз алдыннан Тукайның сабый чагы узгандай булды: нәкъ шулай бит ул, вакыт агышына кушылып, әкият геройлары да картая, уйга кала... Әмма бу кичәдә серләр ачылырга тиеш иде. Урман аланына аларны кем дәшкән соң? Бу серне пәрдә артыннан чыккан китапханәче Лидия түти ачты.
Ул сәхнә уртасына баскач, аның күзләрендә Тукайның үзе саклаган нур балкый иде. «Сез эзләгән бүләк — миндә, сез уйлаган байлык — минем китап киштәләремдә», — диде ул. Чыннан да, Тукай калдырган иң зур мирас — алтын-көмеш түгел, ә аның әкиятләрендәге сихри тылсым. Бүген дә Кырлай урманнарында Шүрәле кети-кети уйный кебек, бүген дә Су анасы көмеш тарагын яр читендә онытып калдыргандыр сыман тоелды. Алар безнең арада, безнең җаныбызда икән бит.
Шул хисләр дулкынында сәхнәгә нәни кыз йөгереп чыкты. Кулында — ромашкалар. Дәү әнисенең туган көне икән, ул аңа чәчәкләр җыярга ашыга. Шүрәленең сабыйны кытыкларга түгел, ә аның сафлыгына, ихласлыгына сокланып эндәшүе залдагы һәркемнең күңелен эретте. Күп тә үтми, аларга Дәү әнинең сөтле кәҗәсе белән сарыгы да килеп кушылды. Дөнья куабыз дип, еш кына якыннарыбыз турында, газиз туфрак турында онытабыз бит. Тукай аланы исә барысын да искә төшерде алар: туган көн ул — табын артында утыру гына түгел, ул — буыннар очрашуы, хатирәләр яңаруы.
«Туган авыл» җыры агылганда, экраннардан челтерәп аккан чишмә тавышлары ишетелде. Тамашачылар һәркайсы үзенең балачагына, әнисенең бишек җырына әйләнеп кайткандай булды. Валерия Филиппова башкарган җырлар, Даниэлла Владимировна укыган Тукай шигырьләре — барысы да вакыт пәрдәсен ертып, үткәннәргә алып кереп китте. Дәү әнинең оныгына бишек җырын көйләве исә күңелнең иң нечкә кылына кагылып узды. Биредә ана мәхәббәте дә, туган тел кайнарлыгы да, өзелергә җитеп калган нәсел җебе ялгануы да бар иде. Зал тып-тын калды. Һәркем үз эченә бикләнеп, йөрәк түрендә йөрткән иң кадерле истәлекләрен барлады.
Интерактив квест
Бәйрәм әкияттән чынбарлыкка — интерактив квестка күчте. Кунаклар дүрт тукталыш буйлап сәяхәт итте, аларның һәрберсе — милли рухның бер көзгесе иде.
Татарстан тукталышында алар Сабантуйның колач җәюен тойды, түбәтәй-калфак киеп карады. «Син кем?» — дип сорасалар, горурланып «Татар!» — дип җавап бирүнең никадәр зур бәхет икәнен аңладылар.
Керәшен почмагында Галина апаларының ягымлы тавышы астында төрле бәйрәмнәрнең асылына төшенделәр, борынгы исемнәрнең сихри яңгырашын тыңладылар.
Удмурт аланында инде җәйге кояшның иң югары ноктасына күтәрелгәндәй булдылар. «Гырон быдтон» — икмәкнең туу тантанасы. Биредә алар ягылган учак исләрен, он тартканда чыккан шыгырдауны һәм табанидан таралган камыр тәмен хәтерләрендә калдырдылар.
Рус тукталышында исә Май чабу йоласы атларының тояк тавышлары, кайнар майда чыжлаган коймак исе һәм кышны озату шатлыгы каршы алды.
Бу дүрт тукталыш — бер йортның дүрт почмагы кебек. Алар бергә кушылгач кына нык нигез барлыкка килә. Ахырда, серле сандыкны ачу өчен, катнашучылар бердәмлек турындагы шигырьнең һәр юлын тупладылар. «Халыклар күп-Ватан бер генә» («Народов много — Родина одна...»). Бу сүзләр буш сүзләр генә түгел, ә күңел түреннән чыккан иң самими хисләргә әверелде.
Чара ахырында Рафилә Фәттахованың «Бердәмлектә — көч» шигыре белән янәшәдә яңгыраган «Мин яратам сине, тормыш!» җыры да күңелнең иң нечкә кылларын тибрәндерде. Шатлык-кайгыларны уртаклашып, бер-береңә терәк булып яшәгәндә генә тормыш яктылык белән тула. Чура авылы китапханәсендә узган бу кичә — чыннан да, тугрылык үрнәге булды. Тату күршеләрнең бер табынга җыелуы, аерым-аерым булсак та, нигезебезнең бер булуын исбатлады. Нәкъ менә шушы бердәмлек — Ватаныбызның терәге. Мондый очрашулар кабынганда, Тукай рухы сүнми, ә халыклар дуслыгы тагын да ныграк балкый.
- Фәния Рәхимова, Байлангар
«Кукмор Татарстан» МАКС каналына язылыгыз
Нет комментариев